Hoe lyk die ideale romantiese held?

Lees gerus hier wat bekende skrywers van romantiese verhale
oor die ideale held te sê het:
http://www.rapport.co.za/Boeke/Nuus/Hoe-lyk-Mnr-Perfek-20120204

Advertisements

So leer ‘n mens …

Lenteskool voorlegging

Hierbo is die skakel na my poging by verlede jaar se skryfskool vir liefdesverhale op Potch. As jy daarop kliek, gee dit jou ‘n keuse in watter program jy dit wil oopmaak. Kies PowerPoint, dan sal jy die skuifiereeks kan sien.
Die praatjie was nie bedoel om voorskriftelik te Lees voort

Uit die pen van ‘n kenner

Lees gerus wat Helene de Kock onlangs in Rapport gesê het oor ontspanningsfiksie:

Tolstoy het toeka al gesê daar is net goeie en slegte boeke. Dit geld ontspanningsliteratuur ook.

Wat verstaan mens onder ontspanningsromans? Vroeër is dit goeie gewilde prosa genoem. Deesdae word van genrefiksie gepraat, waaronder verhoudingsromans, liefdesverhale, romanses, spanningsromans.

Uiterste leesbaarheid, meen Tom Gouws, is vir populêre prosa ’n voorvereiste. Dit kan en dit moet ’n storie vertel. ’n Stewige storie ook! Die meesterskrywer Lees voort

Dagboek van ‘n romanseskrywer (14)

Wat om te doen met ‘n mislukte manuskrip – dis geen maklike vraag nie. Want myns insiens moét daar iets gedoen word. Om bloot oor te gee en die ding maar weg te smyt, is nie vir my ‘n opsie nie. Dit ruik darem alte veel na gaan lê. En dit is ‘n ding wat geen skrywer kan bekostig nie. Maar om die regte keuse te maak, is bitter moeilik.
Die ooglopende opsies is natuurlik om die manuskrip te vat en of ‘n romanse of ‘n volwaardige liefdesroman daarvan te maak. Wat Lees voort

Dagboek van ‘n romanseskrywer (13)

Die gevreesde brief van die uitgewer het toe gekom. Ja, hulle kom altyd uiteindelik – al is die wag hóé lank! En dan ontdek jy heel moontlik jy is glad nie bly nie. Want nou moet jy hom oopmaak en lees … Nog een van die vele klein heldedade wat ‘n skrywer moet bemeester voor ‘n boek uiteindelik op sy rak kan staan.
En ja, die vreeslikheid het toe gebeur – die antwoord is NEE. Net om mooi te bewys ‘n skrywer kan nooit ooit op sy louere Lees voort

Alles net ‘n misverstand?

‘n Mens hoor soms die beskuldiging dat die spanning in romanses hoofsaaklik bestaan uit (belaglike) misverstande tussen die held en heldin. Die implikasie is dalk dat sulke simpel misverstande net deur dommerige skrywers vir dommerige lesers uitgedink kan word.
Lank gelede mag dit dalk so gewees het – ek weet nie. Vandag staan ons gelukkig nie meer daar nie. Vandag se romanseskrywer Lees voort

Dagboek van ‘n romanseskrywer (12)

Die wag word lank. Jy probeer hard om nie bewustelik te wag nie. Maar dit werk nie heeltemal nie. Jy begin droom van daardie brief van die uitgewer. Dis nie aangename drome nie …
Ek dink elke skrywer wonder op ‘n stadium wanneer hy dit kan waag om oor sy manuskrip navraag te doen by die uitgewer. (Philip de Vos het vertel hoe hy na ‘n jaar vir die uitgewer Lees voort

Die liefde: Dis wetenskap én waansin (4)

LIEFDESKAART:

Die bekende seksuoloog, Prof Elna Mc Tosh onderskryf die sielkundige John Money se teorie soos in sy boek Lovemaps vervat, wat die term “liefdeskaart” op onbewuste vlak geskep het om ’n mens se bloudruk vir die volmaakte maat te beskryf.

Hierdie liefdeskaart is die gevolg van vroeë herinneringe en ervarings,  byna soos ’n eggo uit jou kinderjare. Die kaart gaan oor dit wat vir jou op sensuele vlak van belang is en baie daarvan is opgeneem nog voor jy jou verstand behoorlik gekry het – soos bv. ’n lekker geur, mooi haarkleur of uitbundige humorsin.

Begrip van jou liefdeskaart kan tot ’n beter Lees voort

Verskille tussen die romanse en die LR (vervolg)

Chanette Paul het die volgende hieroor geskryf toe sy ‘n jaar of wat gelede Sophia Kapp se  liefdesroman Die tuiskoms entoesiasties vir publikasie aanbeveel het:
ʼn Romanse is bloot dit – die storie van ʼn liefdesverhouding wat tussen ʼn man en ʼn vrou ontwikkel vandat daardie chemiese reaksie wat ons verliefdheid noem vonk vat, en duur tot en met die kulminering van hierdie liefde – sy dit die wedersydse verklaring van die held en heldin se liefde vir mekaar, ʼn huweliksaansoek, die troue of waarheen die storie ook al lei. Dis die soort verhale wat in die Romanza-reeks uitgegee word.
Die liefdesroman strek veel wyer en beweeg ook nader aan lewenswerklikhede. Dit word uitgegee as enkeltitel, dit wil sê nie as deel van ʼn reeks nie. In die liefdesroman Lees voort

Die liefde – dis wetenskap én waansin (1)

Aangesien heelwat lesers van hierdie blog juis oor die verskynsel van die liefde skryf, plaas ek hierdie eerste aflewering deur skrywer Carla van der Spuy. ‘n Verkort weergawe van die artikel het onlangs in By verskyn. Dankie, Carla!

Kan die liefde aan blote toeval toegeskryf word of word die vlamme van passie deur chemie en DNA bestuur? ’n Mens kan wel jou hart verloor, maar wetenskaplikes en navorsers beskryf hierdie kragtige emosie toenemend aan ’n onweerstaanbare “mengeldrankie bestaande uit chemikalieë afkomstig van die brein.” Ja, die liefde is al met elektrisiteit, ‘n weerligstraal, ’n donderslag en dronkenskap vergelyk, ’n toestand waarin elke sel van jou liggaam vir romanse oorgehaal is.
Soos die geval met dwelms is wat die sentrale senuweestelsel stimuleer, veroorsaak die liefde ook euforie, energie en opwinding. Maar die liefde wat tegelykertyd as stresvol en hemels ervaar word met gevoelens wat van sinkend tot fladderend in jou binnegoed wissel, kan ook toksies en verslawend wees en dit kan jou bedwelm, vergiftig en ontmagtig. Dit kan selfs tot akute fisieke pyn en volslae fiksasie met die voorwerp van jou passie lei. En tot tydelike waansin wat deur die huwelik genees word het die Amerikaanse skrywer Ambrose Bierce gesê. Hoe anders verklaar jy die feit dat ’n doodgewone jong man met ’n Griekse god en ’n gewone jong vrou met ’n godin verwar word, wou hy weet.
Volgens Dr Eugene Viljoen,’n kliniese sielkundige en seksuoloog is die liefde ’n subjektiewe gevoel en van die moeilikste emosies om te definieer; die Eskimo’s beskryf sommer 20 verskillende soorte liefde. ‘n Artikel getiteld Love Science: Falling in Love Simply a Matter of Brain Chemisty, lui dat as ons enkellopend is, ons soekend is en die bloudruk verander ons brein dan in ’n radarskerm – voortdurend op soek na die beste passing. Die liefde het al daartoe gelei dat konings abdikeer en in sepies soos Days is onbereikbare liefdes al ontvoer en in hokke in donker kelders toegesluit.
Pure wanhoop.

Verskille tussen die romanse en die liefdesroman (vervolg)

DIE HARDE WERKLIKHEID:
Hoewel die LR steeds romantiese fiksie is, en dus altyd die leser genadig sal wees in die sin dat dit nie die VOLLE aakligheid van die lewe (soos die letterkundige roman) na vore bring nie, bied dit ‘n meer realistiese kyk op die werklikheid as die romanse. Dit behels onder meer dat verhoudinge ingewikkelder sal wees, karakters minder geneig tot geykte optrede, karakters minder beeldskoon en die hoofkarakters nie vlekkeloos (onkreukbaar is mos PG se woord!) soos in die romanse sal wees nie.
LENGTE:
Die groter omvang van die LR word teweeg gebring deur die omvattender uitbeelding van die hoofkarakters, ‘n ingewikkelder plot en meer onvoorspelbare gebeure. Soos in die romanse is herhaling hier ook die ding wat die leser die gouste verveel. Wanneer die karakter dus agterna dink oor ‘n situasie wat alreeds in die verhaal geteken is, is dit dus baie belangrik dat hy/sy ‘n nuwe insig moet kry of op een of ander manier moet groei of iets leer en nie bloot in sy gedagtes moet herhaal wat gebeur het nie. Die gevaar van telling i.p.v. showing raak hier dus ook baie groot, want dis moeiliker om gedagtes te show as te vertel.
TITEL:
Romanses se titels dui gewoonlik op die ligter aard van die genre. Die titel van ‘n LR moet ‘n aanduiding gee dat dit ‘n ander tipe verhaal is.

Verskille tussen die romanse en die LR: Plot

In die romanse weet ons die spanning word volgehou deur die beginsel van die uitgestelde begeerte. Dit alleen is egter (meestal) nie genoeg om die leser by ‘n heelwat dikker boek aan die omblaai te hou nie. Hoewel dit in enige liefdesverhaal belangrik sal wees, speel die ontdekking van die liefde (dus die proses van verlief raak) in die LR nie meer alleen die sentrale rol nie. Daar moet meer dinge (en veral dinge wat werklik vandag in die SA samelewing geld) wees wat die leser laat aanhou omblaai. Dit bring mee dat daar ook sub-plots kan wees, ook ander verhoudings wat verander of groei of selfs tot niet gaan. Terwyl die romanse redelik voorspelbaar moet wees (ons weet mos die lesers weet presies wat hulle wil hê), is heelwat meer spanning, kinkels en verrassings nodig in die LR. Dit is dus nog belangriker dat elke toneel absoluut funksioneel moet wees, moet bydra tot die spanning en moet bydra tot die groei van (veral) die vroulike hoofkarakter.

Verskille tussen die romanse en LR: Karakterisering

Karakters word baie meer volledig getoon in die liefdesroman as in die romanse. Hulle word meer veelkantig en in diepte ontwikkel (ronde karakters). Die persoonlike ontwikkeling van veral die vroulike hoofkarakter is basies netso belangrik as die liefdesverhaal. Dit bring mee dat die ontwikkeling van die verhouding nie so stewig in die sentrum van die storie staan soos by die romanse nie. Die held is nie hier die een wat vir haar die oplossing bring en alles vir haar beter maak nie. Sy is self besig om deur haar probleme te werk, nuwe insigte te kry, ens. en deur die ontwikkeling van die liefde word sy hierin gehelp. Baie meer ruimte word dus aan die vroulike hoofkarakter (LW. sy is nie meer ‘n heldin nie) se ander verhoudings ook gegee en dit word baie meer in diepte ondersoek.

Die soeke en groei van die vroulike hoofkarakter is dus netso belangrik as die ontwikkeling van die liefdesverhouding. Hieruit volg (vir my) dat die manlike hoofkarakter eintlik ‘n effens kleiner rol speel as in die romanse, want hy is nie meer alleen verantwoordelik vir alles wat die heldin beleef nie. (Dit hang natuurlik af of die skrywer verkies om hom ook te laat fokaliseer.) Indien hy ook fokaliseer, moet dit met gereelde tussenposes gebeur, en nie net af en toe nie. Dit is dan ontsettend belangrik dat daar by hom ook ontwikkeling moet plaasvind, dat hy ook as mens moet groei en nie net in die sin dat hy verlief raak op die meisie nie.

Die staatmaker newekarakters van die romanse werk nie so goed in die LR nie. Die gewone (welbedeelde) feeks in die sexy (rooi) klere is nie meer noodwendig nodig nie. ‘n Groter en meer unieke verskeidenheid newekarakters is dus nodig en meer aandag word aan hulle eie binnewêreld en verhoudinge gegee. Newekarakters word vollediger geteken en het ‘n groter invloed veral op die lewe en persoonlike groei van die vroulike hoofkarakter.

Omdat daar meer ruimte is om die karakters beter te ontwikkel, speel hul beroepe ook gewoonlik ‘n groter rol as in die romanse. In die romanse dien die beroepe meestal as interessante agtergrond vir die liefdesverhaal, terwyl dit in die LR staan as integrale deel van die hoofkarakters se lewe en dus ook heeltemal realisties en in meer detail uitgebeeld word.

Onthou die blogroll!

Ons blogroll is besig om in ‘n paradys van nuttige skryfwenke te ontwikkel! Die dag se wenk van die 31 dae verskyn daagliks daarop, maar daar is ook al ‘n hele paar ander nuttige verwysings. Kyk veral na nommers 1 en 21. Wanneer jy met die handjie oor die opskrif hang, verskyn daar ‘n kort Afrikaanse aanduiding waaroor dit gaan. Almal is lekker kort stukkies inligting vir aspirant-skrywers én ervare skrywers en kan help wanneer die inspirasie ‘n bietjie yl raak! Die meeste wenke is toepaslik vir skrywers van ‘n wye verskeidenheid dinge van die romanse, liefdesroman, spanningsroman tot by die skryf vir ‘n blog.

Verskille tussen die romanse en die liefdesroman: Milieu

Ek het in ‘n verklarende woordeboek gaan kyk presies wat onder die term milieu verstaan word: Kring, omgewing, sfeer waarin iemand opgroei en tuis is. Ook: agtergrond, atmosfeer.

In prosa beskryf die term dus die hele konteks waarin die verhaal afspeel, die verbande waarbinne die karakters funksioneer. ‘n Liefdesroman en ‘n romanse kan in dieselfde omgewing afspeel, selfs die hoofkarakters kan dieselfde wees, maar dit sal verskillend uitgebeeld word in die twee genres.

In die liefdesroman word die omgewing absoluut realisties uitgebeeld en die harde werklikheid van die Suid-Afrikaanse (of ander) landskap word nie vermy soos dikwels in die romanse nie. Gewilde romanse-situasies soos die heldin wat alleen in ‘n afgesonderde huisie gaan bly, is dus nie altyd haalbaar nie. Die werklikheid van misdaad, armoede, ens. moet in die LR aangespreek word as dit relevant is vir die verhaal.

Die omgewing en natuur kan in die LR ‘n groter rol speel as in die romanse. In die werklikheid word mense se lewens tot ‘n groot mate bepaal deur die omgewing waarin hulle leef. Die LR bied dus meer moontlikhede om die natuur/agtergrond werklik deel van die storie te maak en nie net die doek waarop die gebeure afspeel nie.

Omdat die LR steeds romantiese fiksie is, sal daar egter altyd ‘n element van hoop wees om die realisme te temper, teenoor die letterkundige roman waar (myns insiens) met die werklikheid in al sy brute aakligheid omgegaan word.

Bogenoemde is my persoonlike gedagtes. Ek hoor graag van iemand wat verskil of saamstem!

Skrywersname? Skuilname?

Vroeër was dit heel algemeen dat letterkundige skrywers ook populêre leesstof onder ‘n skuilnaam geskryf het. Dikwels het lesers van daardie persoon se ontspanningslektuur eers na so ‘n skrywer se dood agtergekom wie hy/sy werklik was, of net ‘n klein groepie was bewus daarvan.
Deesdae word daar meestal nie meer verwys na skuilname nie, maar eerder na skrywersname. Dit gebeur soms dat skrywers verskillende genres onder verskillende name publiseer, net om dit vir die lesers makliker te maak. ‘n Persoon kan byvoorbeeld kinderboeke, kortverhale en romans onder drie verskillende name skryf. Al weet die leser ook al drie hierdie name verteenwoordig dieselfde persoon, weet hy dan presies wat hy gaan kry as hy ‘n boek onder ‘n sekere naam oopmaak.
Skrywers van populêre leesstof het egter ook dikwels hul eie redes waarom hulle van ‘n skrywersnaam gebruik maak, wat meestal verband hou met die persepsie van ‘n sekere naam by die publiek. Netsoos vermaaklikheidskunstenaars se name nie altyd geskik is as verhoogname nie, klink alle name ook nie so gepas vir bv. ‘n liefdesverhaalskrywer nie. Skrywersname is dan dikwels net ‘n klein aanpassing van die regte naam, wat net makliker op die oor val.

Dinge wat sukses bevorder

Die volgende het ek gedurende die afgelope jaar uit my life-coaching kursus (New Insights) gekry en my eie gedagtes, spesifiek op skryf gerig, bygevoeg:
1. Owning the self-image of a success.
Sien jouself as ‘n suksesvolle skrywer.
2. Feeling a strong purpose for reaching a goal.
Vertel jouself elke dag hoekom dit vir jou welsyn so belangrik is om te skryf.
3. Imagining success even before it happens.
Dink gereeld aan daardie lekker gevoel (warm, fuzzy feeling!) as jy ‘n gepubliseerde boek in jou hand hou. As jy dit nog nie ervaar het nie – span jou verbeelding in!
4. Continual mental focus on the benefits of reaching your goal.
Dink daagliks aan al die positiewe gevolge van jou skryfwerk.
5. Belief in your abilities—confidence.
Sê daagliks vir jouself jy glo in jouself. Sê dit met oortuiging!
6. Taking appropriate goal achieving actions; getting things done.
Sorg dat jy wel skryf op die dae waarop jy besluit het, al is dit net ‘n paar woorde.
7. Looking for and finding enjoyment/happiness in goal-related actions.
Lees daagliks en doen admin gereeld. Vir my persoonlik beteken dit ook my betrokkenheid by ‘n verskeidenheid blogs.
8. Openness to learning the lessons in all failures and successes (knowing there are lessons).
Herhaal dinge wat jy al geleer het, vir jouself. En pas toe!
9. Seeing mistakes and setbacks as normal, solvable.
Vergeet teleurstellings van verlede, tackle die nuwe uitdagings.
10. Recognizing and appreciating what you gain from each success.
Konsentreer op suksesse.
11. Being genuinely proud of what you’ve accomplished.
Wees in alle nederigheid trots op alles wat jy al bereik het.

Dagboek van ‘n romanseskrywer (11)

Jou manuskrip is voltooi, hersien en weer hersien en weer hersien, aan ‘n eerste leser (of meer) voorgelê, wéér hersien – en eindelik weggestuur. En nou is jy in een van die heel moeilikste fases van skrywer-wees: Die wagtyd.
Ek is nie ‘n geduldige mens nie. Wag is oor die algemeen vir my een van die moeilike dinge in die lewe. En hierdie soort wag  is ‘n spesiale soort wag – nie onvergelykbaar met vroeër jare se pa’s se lang wag terwyl Vroutjie alleen die baba in die wêreld moet kry nie. Ek kan ongelukkig ook nie juis sê dit word makliker met ervaring nie.
Maar ek kan darem sê dit lyk of ‘n mens geleidelik gewoond kan raak daaraan. Dit word deel van die landskap van jou lewe; dit staan nie meer so hoog uit bo alles soos aan die begin nie.
Die beste raad wat ek kan gee, is om te probeer om nie so BEWUSTELIK te wag nie. Hoe meer ‘n mens daarop konsentreer, hoe stadiger gaan die tyd mos in elk geval verby. Laat die dae maar hul loop neem, vul jou lewe met ander dinge (verkieslik ‘n splinternuwe storie!) en jy sal sien, soms vergeet ‘n mens selfs vir ‘n rukkie dat jy eintlik aan die wag is …
Een klein dingetjie: Dit werk vir my om elke keer spesifiek te vra dat die uitgewer ontvangs moet erken van die manuskrip. Dan is ek seker hy is waar hy moet wees (een keer in ‘n skrikkeljaar loop dinge mos maar skeef met e-posse). Maar dis ook ‘n sielkundige ding, dink ek. Iets te doen met ‘n gevoel van afsluiting (closure) – die baba is nou uit my hande, ek kan heeltemal niks meer aan hom doen nie.
Die harde werklikheid is dat ‘n wagtyd van vyf of ses maande nie ongewoon is nie. Die goeie nuus is dat die tyd wél verbygaan, al is dit teen ‘n slakkepas!

Dagboek van ‘n romanseskrywer (10)

Dis een ding om iemand se voorstelle vir die verbetering van jou manuskrip te hanteer. Dis ‘n ander om werklik sover te kom om daardie voorstelle te aanvaar en toe te pas. Ja, dit klink baie eenvoudig, maar ons moet onthou, daar is ‘n brose skrywersego (is ons almal se ego’s so broos soos myne?) betrokke. En ook ‘n goeie skoot koppigheid.
‘n Mens moet egter onthou jy moet steeds eienaarskap van jou manuskrip behou. Daarom het jy altyd ‘n keuse of jy jou eerste leser se voorstelle gaan aanvaar of nie. Dis jou reg om elke voorstel noukeurig te bekyk en self te besluit wat jy daarmee gaan doen. Die uitdaging is natuurlik om dit te doen sonder dat daardie ego  en koppigheid jou heeltemal pootjie!
Goed, jy het die veranderinge aangebring na goeddunke. Nou kom die volgende stappie. Baie eenvoudig – dit behels net ‘n enkele kliek op die woordjie Send. Maar ‘n baie moeilike oomblik waarby baie aspirant-skrywers nooit uitkom nie. Dit vat moed om jou manuskrip die wye wêreld in te stuur. Want hy kan verwerp word. En ons weet die vrees vir verwerping is moontlik die heel grootste menslike vrees. Want ons skei moeilik onsself van ons skeppings. As jou manuskrip verwerp word, is dit baie moeilik om dit nie as ‘n persoonlike verwerping te ervaar nie.
Reg, nou is hy gestuur. En jy bly sit met ‘n vreemde, leë gevoel daar waar die storie was. En die lang wag begin. Die heel beste raad? Vul daardie leë plek so gou as moontlik met ‘n nuwe storie. Vergeet van die oue, moenie bewustelik wag en die dae tel nie. Dit is in elk geval my ervaring.

Dagboek van ‘n romanseskrywer (8)

Ja, die tweetjies is nou veilig in mekaar se arms – the rest is up to them!
Dit laat my weer dink oor die belangrikheid van ‘n gelukkige einde vir die romanse. Lesers van romantiese fiksie wil doodeenvoudig nie ‘n storie lees, aan die karakters geheg raak – en dan sien hoe die skrywer hulle op ‘n ongelukkige tydstip aan hul eie lot oorlaat nie. Mense lees liefdesverhale omdat hulle graag in gelukkige eindes wil glo. Of so dink ek in elk geval. Hoe meer ontnugtering ons dus in die werklike lewe ervaar, hoe groter word ons behoefte aan ‘n veilige ervaring waar ons daardie ontnugtering vir ‘n rukkie kan agterlaat.
Mens wat sê ons skep ‘n vals indruk oor verhoudings, verstaan nie waaroor ‘n romanse presies gaan nie. Die romanse gaan oor die proses van verlief raak – daardie wonderlike, onverstaanbare ervaring wat ‘n doodgewone mens op die wolke laat loop en ongewone dinge laat dink en doen. Die romanse eindig waar die tweetjies commit (is daar ‘n mooier Afrikaanse woord hiervoor?). Nee, ons is nie so naief om te glo alle paartjies gaan vir ewig en ewig gelukkig saamlewe nie. Ons weet hulle gaan binnekort mekaar se klein foutjies begin ontdek. En ‘n rukkie later mekaar se groter foutjies … En hulle gaan trou en hy gaan gou-gou ontdek hy haat grassny, en sy gaan ontdek hy is ‘n man wat snags al die komberse vir homself wil hou … En sy gaan dalk onbeplan swanger raak, terwyl hy aandring om steeds soos in sy studentedae gereeld deurnag saam met sy pelle te kuier.
Nee, ons leef nie in ontkenning nie. Ons weet die lewe is hard en die glans bly nie vir altyd in verliefdes se oë nie. Ons weet eindes is nie altyd perfek nie. Maar ons weet die lewe is propvol perfekte OOMBLIKKE. En dis wat die slot van ‘n romanse wil wees – ‘n gelukkige oomblik, ‘n oomblik waarin die leser (en die skrywer) in die goeie kan glo. ‘n Oomblik wat die leser (en die skrywer) die krag gee om die werklikheid weer kaalhand aan te pak.

Dagboek van ‘n romanseskrywer (7)

Verlede week se ruskansie het vrugte afgewerp. Ek kon beter fokus en die storie het heel natuurlik na sy einde toe begin beweeg.
Dit bly vir my ‘n probleem om die balans tussen spontane skryf en die tegniese kyk na die manuskrip te verkry. Soms voel dit asof ‘n mens nou te veel moets en moenies ken en die spontaneïteit van die proses verlore gaan. Die beste raad bly seker steeds om jou eerste weergawe met jou hart te skryf en daarna te begin redigeer. Maar ek voel baie gou dat goedjies wat ek agterna insit, vir my effens onnatuurlik klink, asof die leser sal agterkom dis later ingesit. Ek vind dit ook baie moeilik om sommer net te laat waai met die eerste weergawe. Ek bly maar aan die teruglees en spontaan redigeer, sodat daar wanneer ek dwarsdeur is met die storie net eintlik afronding oorbly. As ek reg onthou, is dit ietwat teenstrydig met wat prof. Hans by die Skryfskool gesê het. Maar ‘n mens moet seker maar die goed kry wat vir JOU werk.
Hopelik kan ons volgende week die tweetjies tevrede in mekaar se arms kry …

Dagboek van ‘n romanseskrywer (6)

Die afgelope week het my beker van inspirasie sommer skielik heeltemal leeggeloop. Na diepe nadenke het ek besluit ek maak dalk die pap ‘n bietjie dik aan (is met twee stories besig). Om albei klaar te hê wanneer ek graag wou, is uitvoerbaar vir ‘n masjien wat elke dag ‘n sekere aantal woorde kan tik. Maar nie noodwendig vir ‘n mens wat ook ander dinge in haar lewe het, moeg en moedeloos kan raak of soms doodgewoon lui is  nie. Genoemde spertye is toe summier uitgestel. Maar ek voel nog nie lekker daaroor nie. (Nota aan self: Waak teen perfeksionisme!)
Toe het ons met die heropbou proses begin – in die week summier ‘n handvol Romanzas gelees, ‘n hele paar flieks uitgeneem en die naweek enigiets gelees waarop ek my hande kon lê. Tussenin net ‘n klein entjie voortgegaan met die manuskrip. En heel toevallig het daardie stukkie besonder goed gewerk. Toevallig? Ek glo nie.
Hoop om hierdie week weer ‘n bietjie beter te vorder, maar met minder druk op myself.

Gedagtes van ‘n meester

Die bekende skrywer prof. Hans du Plessis het by vanjaar se Lenteskryfskool vir liefdesverhale weer ‘n paar onvergeetlike lesings gegee. Dit is onmoontlik om al sy wysheid en ervaring hier neer te pen. Wat volg, is enkele losstaande gedagtes wat vir enige aspirant-skrywer tot nut kan wees.

  1. Die karakters se back story is noodsaaklik vir die storie. Daarsonder kan die storie nie begin nie. Alles gaan nie in die boek verskyn nie, maar die skrywer moet weet wat in hulle verlede gebeur het. Die gewone vrae kan die skrywer hier help: Waar, wanneer, wat, hoekom?
  2. Jou geaardheid bepaal HOE jy gaan beplan. Sommige skrywers beplan in detail, ander nie. Almal se proses hoef nie dieselfde te wees nie.
  3. Die spanningslyn van ‘n verhaal is die ruggraat daarvan. Die plot, m.a.w. wat gebeur in die storie, vorm die werwels daarvan. Elke toneel is ‘n werwel. En elke werwel MOET aan die ruggraat vas wees, m.a.w. elke toneel moet meehelp om die storie by sy klimaks uit te bring.
  4. Die skryfproses bestaan uit verskillende dele: inspirasie, beplanning, die skryf van die eerste weergawe (draft) en redigering en oorskryf.
  5. Inspirasie is oral rondom ons. Jy hoef dit nie in die bosse van Borneo te gaan soek nie.
  6. Die beplanning is jou gesprek met jou inspirasie.
  7. Moenie praat oor jou eerste draft nie – hou die storie vir jouself. Skryf hom eers uit jou uit.
  8. Redigeer: Niemand kan ‘n skrywer leer skryf nie, maar jy kan wel leer redigeer.
  9. Emosionele eerlikheid van die skrywer se kant af is noodsaaklik. Dit is ‘n proses wat die skrywer geweldig blootstel, maar ook kan genees.
  10. Die atmosfeer van ‘n boek word geskep deur die tekening van die ruimte. Lang, vervelige beskrywings behou nie die leser se aandag nie. Die skrywer moet leer plop soos ‘n koei! Dit beteken sy los so hier en daar ‘n klein stukkie inligting oor die ruimte, nie ‘n massa op een slag nie.
  11. Die skrywer moet in haar boek, haar karakters en in haarself glo.
  12. Deursettingsvermoë, talent, harde werk en passie is noodsaaklik vir suksesvolle skryfwerk.

My geliefdes hou nie regtig van my boeke nie!

Ons is almal bevoorreg om geliefdes te hê wat ons ondersteun in ons skryfwerk. Dit is egter nie vanselfsprekend dat ons vriende en familie noodwendig die regte lesers vir ons werk is nie. Hulle weet moontlik niks van die verskillende genres nie (as ons hul nog nie tot vervelens toe vertel het nie!) en is moontlik glad nie lesers van liefdesverhale nie. Of nog erger – glad nie lesers nie. Wanneer hulle dan jou boeke lees, is jy dankbaar – maar ook effens onrustig! Want hulle doen dit omdat hulle vir jou lief is (waarvoor jy dankbaar is!), nie omdat hulle regtig die boek wil lees nie.
Hieruit vloei voort dat ‘n mens soms heeltemal ontoepaslike kommentaar oor jou werk kry. Of raad wat glad nie goeie raad is vir jou loopbaan nie, hoewel dit baie goed bedoel is. Of daardie niksseggende “Dis baie oulik!” wat ek so verpes …
Hoe ondervind jy dit? Laat ons weet, asseblief!

Dagboek van ‘n romanseskrywer (4)

Die afgelope week was dit elke dag opnuut ‘n stryd net om aan die gang te kom. Ek beproef  elke uitsteltegniek in die boek en daarbuite en mors sodoende ‘n klomp kosbare tyd. Hoekom kan ek nie ook soos ander skrywers ‘n onbedwingbare drang hê om te skryf nie? Nee, ek het ‘n onbedwingbare begeerte om alle ander dinge waaraan ek kan dink, te doen.
En as ek die dag nie geskryf het nie, voel ek die aand soos brommerbollie. Om dus die dag te red, moet ek eenvoudig tot skryf kom. Al is dit ook in die aand wanneer my oë toeval en die inspirasie nul is. Selfs die grootste klomp onsin is beter as niks. Die volgende oggend kan jy altyd begin redigeer – en vermoor.
Wat ek wel al geleer het, is om die vorige dag se deel oor te lees en te begin redigeer wanneer ek nie moed het vir verder gaan met die storie nie. Ongemerk word jy dan weer betrokke by die storie en word dit makliker om weer ‘n entjie te vorder. En as ek net so 500 woorde kan vorder, begin gaan dit gewoonlik darem makliker.
Na die hele week se dapper voortsukkel het die ligpuntjie teen Donderdag (of was dit Vrydag?) gekom – daardie helder oomblik wanneer die storie homself verras, wanneer een van die karakters iets doen of sê wat ek glad nie beplan of verwag het nie. Niemand is meer verbaas as ekself nie. Die oomblik het gekom en met hom saam nuwe moontlikhede gebring wat die storie oor sy moeë middel kan kry. Hopelik.
Dis een van die klein dingetjies wat skryf die moeite en die lyding werd maak.

Chanette Paul oor genres

As jy dit nog nie op Litnet raakgesien het nie, gebruik dadelik hierdie skakel om Chanette Paul se gedagtes oor skryf in verskillende genres te lees:

http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=50968

(Onthou, haar post vervolg ook op ‘n tweede bladsy.)

Dagboek van ‘n romanseskrywer (3)

Ek het my doelwit bereik en elke dag my duisend woorde geskryf. Plus nog ‘n klompie.
Nou hoekom voel ek dan nie wonderlik nie?
Omdat ek vermoed ek is nou by daardie sagging middle. Een derde van die manuskrip is voltooi. Al die karakters is bekendgestel. Daar is rede tot konflik. Hulle is op ‘n interessante plek. Detail oor die omgewing is interessant, maar nie oorheersend nie. (Hoop ek!) Detail oor hul beroepe is interessant, maar nie oorheersend nie. (Hoop ek!!) Die held en die heldin is fluks besig om verlief te raak. En nou? Hoe gemaak dat hulle nie eenvoudig in mekaar se arms val nie???
Ek weet nie!
Dus: Tyd vir selfbeheersing. Ek laat hom rus tot Maandag, probeer om nie te push nie.
Hoop dit help!!!

Om van die huis af te werk

Voltydse skrywers is bevoorreg om hul beroep van die huis af te kan beoefen. Ja, daar is ooglopende voordele – soos dat jy netso hard kan werk in jou pj’s en hasie-pantoffels as in ‘n korporatiewe pakkie erens in ‘n hoe gebou. Daar is natuurlik ook nadele – soos dat jy naderhand verleer om met jou netjiese hakskoentjies te loop en soos ‘n eend waggel wanneer jy gedwing word om die buitewereld aan te durf.
Dink jy mense beskou jou werk as ‘n REGTE werk? Of dink hul jy drink heeldag tee en lees storieboeke (wat natuurlik vir ‘n skrywer noodsaaklike navorsing is!)
Wat is die voordele?
Wat is die nadele?
Enige wenke vir ander wat dit dalk oorweeg?
Hoe lyk ‘n tipiese werksdag?
Laat weet ons, asb!

Waar kry skrywers hul idees en inspirasie?

1. Susan Olivier: Dis ongelooflik hoe ‘n mens se kop werk. Ek kan ‘n koerant lees- selfs ‘n sakeberig – dan ontkiem ‘n idee. Ek lees baie – dis maar deel van my job – koerante, tydskrifte, internet en natuurlik boeke – en gereeld sien ek iemand of iets wat my inspireer om oor haar, hom of die situasie ‘n storie te skryf. Ek het honderde idees (oukei, ek oordryf seker) en het nou al ‘n boekie waarin ek die neerskryf , want ek is geneig om een gedagte met ‘n ander te vervang en die ander een dan te vergeet.

2. Annetjie van Tonder: Ek is ’n vreeslike dromer en dagdroom baie. My storie idees kry ek baie keer as ek onder die stort is, dan sal ’n gedagte sommer by my opkom, en dan probeer ek dit in my kop hou tot dit mettertyd uitkring na meer. Soms word ek in die nag wakker met ’n idee en moet dan dadelik opspring en dit gaan neerskryf, anders het ek dit die volgende oggend vergeet. Baie stories kom sommer net, asof uit die onderbewuste, by my aan.

3. Madelie Human: Daar is ‘n storie in elke ding wat jy beleef of sien. Selfs my man kyk nou al met ander oë na die wêreld om hom. Hy het huis toe gekom met ‘n idee wat ek vir my nuwe Romanza gebruik het wat moontlik vroeg volgende jaar sal verskyn. Maar wanneer ek besig is met ‘n boek en nie weet hoe verder nie, gaan slaap ek net. Dis wonderlik hoe ‘n ou se brein aanhou werk aan ‘n ding terwyl jy slaap. My beste idees kry ek in die nag wanneer ek so tussen wakker en slaap is.

4. Marietjie Welgens: Behalwe bogemelde drome, flieks, boeke ensovoorts is daar (veral in my eerste boeke) baie van myself in my boeke. Ek het begin skryf kort na my oorlede man se dood en die skrywery was in ‘n groot mate terapie. Om jou hart uit te skryf in ‘n storie is kortpad na heelword, en waar wil jy beter eerstehandse ondervinding opdoen as in jou eie lewe? Daar loop so ‘n fyn lyn tussen werklikheid en fiksie … Boonop kan my familie nie wag vir die volgende boek om te sien wie se name en watter staaltjies uit ons verlede ek hierdie keer gebruik het nie.

5. Alma Carstens: Karakters kom klim net in my kop en dan begin hulle hul storie vertel. Ek het vir my op die rekenaar ‘n blad opgestel waarin ek al my idees (soms al met die karakters se name) skryf en ‘n kort opsomming van die storie gee sodat ek nie moet vergeet nie. Idees kom van oral … drome, nuus, gebeure om my, ens.

6. Marile Cloete: Ek het al so ver gevorder om my huismense te oortuig dat ek kliphard aan die werk is as ek op my bed le (my rekenaar is ook in my kamer)- want ek is of besig om te LEES of besig om te DINK! Verder het ek nou ‘n verskoning om na hartelus na mooi mans te kyk. As die seuns beweer Ma perve oor die jong mans, dan se ek net ek is besig met ernstige navorsing! ‘n Mens begin kyk inderdaad met nuwe oe na die wereld (en veral die mense) rondom jou. En dit maak die lewe soveel interessanter!